Khi bạn đứng thẳng, máu trong tĩnh mạch phải chảy ngược chiều trọng lực trở về tim. Để thực hiện điều này, cơ chân phải ép chặt các tĩnh mạch sâu ở chân và bàn chân. Nắp một chiều (gọi là van) trong các tĩnh mạch sẽ giúp máu chảy đúng hướng. Khi cơ chân co lại, van tĩnh mạch mở ra. Khi cơ chân thả lỏng, van tĩnh mạch đóng lại. Điều này giúp máu không chảy ngược xuống chân. Toàn bộ quá trình đưa máu trở về tim gọi là bơm tĩnh mạch.
Khi đi lại, cơ chân co nên bơm tĩnh mạch hoạt động tốt. Nhưng khi ngồi hay đứng, đặc biệt là trong thời gian dài, máu trong tĩnh mạch chân bị dồn ứ và có thể làm tăng áp lực trong tĩnh mạch. Tĩnh mạch sâu và tĩnh mạch xuyên chỉ có khả năng chịu áp lực cao trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu bạn dễ tổn thương thì các tĩnh mạch có thể bị kéo căng nếu ngồi hay đứng lâu. Đôi khi, tình trạng kéo căng này có thể làm suy yếu thành tĩnh mạch và gây tổn thương van tĩnh mạch. Khi đó, tình trạng suy giãn tĩnh mạch sẽ xảy ra.
Triệu chứng suy giãn tĩnh mạch?
Nếu bị suy giãn tĩnh mạch, bạn có thể cảm thấy chân nặng, mỏi, không yên, hay tê chân. Triệu chứng này sẽ nặng hơn khi đứng hay ngồi quá lâu. Bạn cũng có thể bị chuột rút vào ban đêm. Bạn có thể nhìn thấy một búi tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo ở chân, hay những nút thắt tĩnh mạch giãn mềm. Đôi khi, da chân bị đổi màu, dễ kích ứng hoặc thậm chí là loét da.
Nếu bị suy giãn tĩnh mạch nặng, bạn dễ có nguy cơ bị Huyết khối Tĩnh mạch sâu (DVT). Tình trạng này có thể làm cho chân bị sưng phồng nặng và đột ngột. Đây là tình trạng nặng cần phải khám ngay.
Nguyên nhân gây suy giãn tĩnh mạch?
Tình trạng áp lực máu cao bên trong tĩnh mạch nông ở chân gây suy giãn tĩnh mạch.
Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ suy giãn tĩnh mạch bao gồm tiền sử gia đình bị suy giãn tĩnh mạch, thừa cân, ít tập thể dục, hút thuốc, đứng hay ngồi quá lâu, hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Phụ nữ có nhiều nguy cơ bị suy giãn tĩnh mạch hơn nam giới. Suy giãn tĩnh mạch thường gặp ở độ tuổi từ 30 đến 70.
Phụ nữ mang thai làm tăng nguy cơ suy giãn tĩnh mạch, nhưng thường hồi phục trong vòng một năm sau khi sinh. Phụ nữ mang thai nhiều lần có thể bị suy giãn tĩnh mạch vĩnh viễn.
Những xét nghiệm cần thực hiện?
Trước tiên, bác sĩ sẽ hỏi bạn về tình trạng sức khỏe, bệnh sử và triệu chứng, rồi tiến hành thăm khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ thăm khám các hình thái và màu sắc của các tĩnh mạch nổi rõ. Bác sĩ có thể dùng dây ga-rô hay dùng tay nhấn trực tiếp vào tĩnh mạch để xem khả năng lấp đầy máu của tĩnh mạch. Để xác định chẩn đoán giãn tĩnh mạch, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm Duplex.
Siêu âm Dupplex sử dụng sóng siêu âm không đau, có tần số cao hơn tai người có thể nghe được để khảo sát. Bác sĩ dùng siêu âm Dupplex để đo tốc độ của lưu lượng máu và khảo sát cấu trúc của tĩnh mạch chân. Khảo sát này mất khoảng 20 phút cho mỗi chân. Ngoài việc phát hiện tình trạng suy giãn tĩnh mạch, siêu âm Dupplex còn giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gây suy giãn tĩnh mạch do các bệnh lý khác ngoài tĩnh mạch.
Điều trị suy giãn tĩnh mạch như thế nào?
Đôi khi, suy giãn tĩnh mạch có thể nặng hơn nếu không được điều trị. Trước tiên, bác sĩ sẽ áp dụng các phương pháp không cần phẫu thuật để làm giảm triệu chứng. Nếu suy giãn tĩnh mạch mức độ nhẹ đến trung bình, nâng cao chân có thể giúp giảm sưng chân và các triệu chứng khác. Bác sĩ có thể hướng dẫn bạn giơ chân cao hơn tim mỗi lần 15 phút, thực hiện 3 hay 4 lần/ngày.
Nếu phải đứng lâu, thỉnh thoảng bạn nên gập chân lại để bơm tĩnh mạch có thể đưa máu trở về tim.