Hiệu ứng placebo hay còn gọi là hiệu ứng giả dược vốn rất phổ biến trong lĩnh vực y tế. Đây là thuật ngữ được biết đến như là “thứ không có tác dụng nhưng có hiệu quả bởi vì bạn nghĩ nó có tác dụng”.
Về lý thuyết, hiệu ứng placebo được áp dụng bằng cách đưa đến cho người bệnh những viên thuốc, dung môi tiêm truyền hay thậm chí ca phẫu thuật… đều là “giả”. Điều này có nghĩa là những phương pháp y tế trên không có hoạt chất sinh hoạt hay tác động gì đến thể chất vật lý của người bệnh.
Nghe có vẻ “vô bổ” thế nhưng hiệu ứng này đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong y tế. Vậy tại sao hiệu ứng placebo lại có thể tác động được như vậy? Bạn hãy cùng Hello Bacsi tìm hiểu nhé!
Hiệu ứng placebo là gì?
Hiệu ứng placebo là một phương pháp điều trị y tế được thiết kế để “đánh lừa” người tham gia thí nghiệm lâm sàng. Phương pháp này không chứa bất kỳ thành phần hoạt chất nào nhưng thường vẫn tạo ra hiệu ứng vật lý cho từng cá nhân. Hiệu ứng placebo được xem là một hiện tượng đánh vào tâm lý người dùng theo phương châm “sức mạnh của sự vô nghĩa”.
Giả dược đã trở thành một phần thiết yếu của tất cả các thử nghiệm lâm sàng. Thông thường, để thực hiện thử nghiệm lâm sàng cần 2 nhóm người dùng thuốc và không dùng thuốc để so sánh hiệu quả. Tuy nhiên, kể từ khi phát hiện ra rằng chỉ cần hành động đơn giản là uống một viên thuốc rỗng có thể tạo ra hiệu ứng placebo, nên giờ đây cuộc thử nghiệm cần có sự tham gia của nhóm thứ 3. Những người tham gia trong nhóm này dùng một viên thuốc không có hoạt chất, ví dụ thuốc đường chẳng hạn.
Hiệu ứng placebo đã được chứng minh là tạo ra những thay đổi sinh lý có thể đo lường được, chẳng hạn như tăng nhịp tim hoặc huyết áp. Một số bệnh mãn tính đã cho thấy tác động mạnh mẽ đến từ hiệu ứng placebo như trầm cảm, lo lắng, hội chứng ruột kích thích (IBS), bệnh Parkinson và đau mãn tính.
Hiệu quả của “giả dược” tùy thuộc vào nhiều yếu tố, ví dụ như:
– Viên nang hiệu ứng mạnh hơn viên nén
– Hai viên thuốc hoạt động tốt hơn một viên
– Viên thuốc có kích thước lớn tạo ra hiệu ứng lớn hơn
– Thuốc tiêm gây ra hiệu ứng mạnh hơn so với viên nén
– Thuốc thuộc những hãng lớn hay hãng từ nước ngoài sẽ gây hiệu ứng mạnh hơn
– Viên thuốc màu đỏ, màu vàng và màu cam gây hiệu ứng kích thích mạnh hơn, trong khi màu xanh lam và màu xanh lá cây có tác động an thần tốt hơn
Hiệu ứng placebo cũng khác nhau giữa các nền văn hóa, ví dụ như trong điều trị loét dạ dày, hiệu quả này có tác động thấp ở Brazil, cao ở Bắc Âu và đặc biệt cao ở Đức.